9 sai lầm phổ biến khi mẹ nuôi con ăn dặm thuần chay

Giai đoạn ăn dặm là một cột mốc quan trọng trong hành trình lớn khôn của trẻ, nhất là với những trẻ ăn dặm thuần chay. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng và dễ mắc phải những sai lầm không đáng có. 

Việc trang bị kiến thức đầy đủ về dinh dưỡng thuần chay đúng cách sẽ giúp con yêu phát triển khỏe mạnh và toàn diện. Hãy cùng khám phá 10 sai lầm phổ biến mà nhiều bố mẹ thường mắc phải khi cho con ăn dặm thuần chay để tránh những “ổ gà” trên con đường nuôi dạy con nhé!

1. Cho con ăn dặm sớm từ khi mới 4 tháng tuổi

Nhiều người sẽ ngạc nhiên bởi với thời đại thông tin như hiện nay, rất dễ dàng để các mẹ nắm được thời điểm nào là thích hợp để bắt đầu ăn dặm. Vậy mà trên thực tế, rất nhiều mẹ đã liên hệ mình để tư vấn cho con ăn dặm từ 4 tháng tuổi.

Hiện nay, WHO, UNICEF, AAP, AAFP… đều khuyên bố mẹ cho trẻ tập ăn dặm từ 6 tháng tuổi.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ nên bắt đầu cho ăn dặm khi tròn 6 tháng tuổi vì lúc này hệ tiêu hóa của trẻ đã phát triển khá hoàn chỉnh nên có thể hấp thụ những thức ăn đặc và phức tạp hơn so với sữa mẹ. Trẻ sinh non sẽ bắt đầu ăn dặm muộn hơn so với trẻ sinh đủ tháng.

Bên cạnh yếu tố về số tháng tuổi, bạn cũng cần quan sát xem con đã có những biểu hiện sẵn sàng cho việc ăn dặm hay chưa. Khi sẵn sàng, con sẽ:

• Giữ đầu vững
• Ngồi vững trên ghế tựa, không cần giúp đỡ gì nhiều
• Hứng thú với thức ăn: nhòm miệng người lớn ăn, há miệng khi được người lớn đút thức ăn
• Cân nặng có thể gấp đôi cân nặng lúc sinh
• Có phản xạ nhè thức ăn: đây là phản xạ sinh tồn giúp bảo vệ trẻ khỏi thức ăn ngoài sữa hoặc dị vật

Để thử phản xạ nhè của trẻ, bạn có thể dùng thìa ấn nhẹ lên lưỡi bé. Lưỡi bé sẽ đẩy mạnh thìa ra ngoài. Khi nào trẻ mất phản xạ này, trẻ sẽ sẵn sàng ăn dặm.

2. Không đảm bảo dinh dưỡng cân bằng

Việc cho trẻ ăn thiên lệch theo cảm tính của mẹ còn rất nhiều. Nhiều mẹ còn ngạc nhiên hỏi mình: “Ủa ăn mà cũng phải học ư? Mình tưởng ăn là cứ ăn thôi.”

Có những đứa trẻ được bồi bổ quá mức nhưng lệch lạc. Mẹ chỉ tập trung vào món mà mẹ thấy rằng nó bổ dưỡng và bỏ qua những thực phẩm quý báu khác.

Hay có nhiều mẹ thích nhìn con bụ bẫm nên chỉ cho con ăn tinh bột là chính. Ăn quá nhiều tinh bột sẽ dẫn đến trạng thái no giả. Nhìn bề ngoài, có vẻ như trẻ đã ăn rất nhiều nhưng dinh dưỡng lại thiếu cân bằng, cái thừa cái thiếu, thừa chất bột đường nhưng thiếu chất béo và protein nghiêm trọng. 

Những em bé này trông có vẻ bụ bẫm nhưng thực tế lại đang bị suy dinh dưỡng thể phù (Kwashiorkor).

Với những em bé ăn dặm thuần chay, dù bố mẹ chăm chút đến mấy thì tình trạng này vẫn có thể xảy ra do đặc thù protein từ thực vật vốn đồng thời chứa nhiều tinh bột.

Bởi vậy mà trong khóa học Ăn Dặm Thuần Chay, mình đã cung cấp cho bố mẹ một số hướng dẫn để khắc phục hạn chế của chế độ ăn thực vật bao gồm cả protein. Từ đó, bố mẹ có thể tự thiết kế một bữa ăn đủ chất cho con theo từng giai đoạn.

3. Tránh các thực phẩm gây dị ứng ngay từ đầu

Một số bố mẹ tránh không cho con ăn các thực phẩm gây dị ứng để ngăn ngừa dị ứng. Nhưng các nghiên cứu gần đây lại cho thấy việc cho trẻ ăn các loại thực phẩm gây dị ứng (như đậu phộng) sớm, thực sự có thể giúp ngăn ngừa dị ứng. 

Khuyến cáo nên cho trẻ ăn các loại thực phẩm này theo cách an toàn và có kiểm soát bởi chuyên gia dinh dưỡng đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh có nguy cơ dị ứng cao.

4. Chỉ cho trẻ ăn thức ăn xay nhuyễn cho đến khi trẻ được một tuổi

Rất nhiều mẹ sợ con không tiêu hóa được thức ăn, sợ con ăn BLW sẽ ăn ít nên cho con ăn đút, ăn nhuyễn, qua 1 tuổi mới tăng thô.

Việc tăng thô muộn khiến trẻ không hợp tác. Hệ quả là mẹ lại tiếp tục cho ăn nhuyễn lâu hơn.

Thực ra, trẻ ăn nhiều kết cấu khác nhau sẽ giúp phát triển vận động miệng và có thể chấp nhận các loại thức ăn khác nhau đồng thời cũng hỗ trợ khả năng phát triển ngôn ngữ tốt hơn.

Một số mẹ suy nghĩ rằng hệ tiêu hóa của trẻ còn yếu nên thường bắt đầu bằng bột ngọt, sau đó chuyển sang bột mặn rồi cháo. Nhưng có một thực tế rằng kể cả những đứa trẻ có thể ăn cháo từ đầu, nếu có khả năng ăn thô tốt thì mẹ vẫn nên xen kẽ cho con ăn BLW để bé hứng thú hơn với việc ăn uống.

Mình khuyên các mẹ cứ dựa theo khả năng của con nhưng bắt hãy tăng thô đều đặn. Tập dần từ cháo loãng, cháo nguyên hạt, cơm nát…. từ 6 tháng tuổi và tập ăn cơm bình thường từ 12 tháng tuổi. Đừng lo lắng nếu như con có biểu hiện ọe thức ăn khi tăng thô, biểu hiện này sẽ hết sau 5-10 lần mẹ tập cho con.

5. Cho trẻ uống nước ép

Nhiều mẹ cho rằng cần cho trẻ uống nước ép trái cây để bổ sung vitamin và nước.

Điều này là không cần thiết, thậm chí có thể gây ra nhiều vấn đề cho sức khỏe của trẻ như:

• Sâu răng: do thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đường trong nước ép
• Đau bụng, đầy hơi vì hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện
• Tiêu chảy do ruột chưa hấp thụ được hết chất xơ. Do đó, chất xơ sẽ bị đẩy xuống đại tràng và xảy ra quá trình lên men
• Giảm cảm giác thèm ăn, chậm tăng trưởng thể chất
• Tăng cân, béo phì do hàm lượng đường cao

Đôi khi việc uống nước trái cây hay các loại trà nước có vị còn làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng từ thức ăn của trẻ. Uống quá nhiều thậm chí còn làm cho thận của con phải làm việc quá tải. Tốt hơn hết là cho trẻ ăn trái cây nguyên quả và nước lọc.

6. Ăn thật no vào bữa tối hoặc ăn thêm bữa đêm

Nhiều mẹ tin rằng cho con ăn thật no vào bữa tối sẽ giúp con ngủ thẳng giấc tới sáng. Con ngủ ngon lành mà mẹ sẽ bớt mệt mỏi vì phải pha sữa ban đêm.

Tuy nhiên, việc ăn thật no hoặc ăn muộn còn gây áp lực cho hệ tiêu hóa của trẻ vì hệ tiêu hóa sẽ có ít thời gian để nghỉ ngơi và phục hồi. Thức ăn không được tiêu hóa hết cũng đồng thời bị thối rữa và đọng lại trong hệ tiêu hóa của trẻ tạo ra độc tố tích tụ trong cơ thể trẻ. Lâu dần, hệ tiêu hóa bị suy yếu và làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng của cơ thể.

Ngoài ra, bữa ăn muộn trước khi ngủ sẽ không được tiêu hóa hết, cộng với lượng dịch vị tiết ra nhiều hơn bình thường trong giấc ngủ sẽ khiến trẻ gặp hiện tượng trào ngược thực quản. Trẻ gặp tình trạng này thường ho về đêm. Có trẻ còn bị trào ngược lên mũi gây viêm mũi kéo dài.

7. Ăn nhiều hơn có nghĩa là trẻ khỏe mạnh hơn

Nhiều mẹ tin rằng trẻ ăn càng nhiều thức ăn rắn thì sẽ càng khỏe mạnh.

Tuy nhiên, ở giai đoạn từ 6 đến 12 tháng, sữa mẹ cung cấp tới trên 50% nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Và từ 12 đến 24 tháng, sữa mẹ vẫn đảm bảo được 1/3 nhu cầu năng lượng.

Nếu cho trẻ ăn dặm quá nhiều, lượng sữa hàng ngày sẽ giảm đi. Khi đó, dinh dưỡng tổng thể mà trẻ nhận về thậm chí không bằng những bạn ăn vừa phải và bú vừa đủ.

Ngoài ra, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá giúp cung cấp nhiều yếu tố kháng khuẩn để trẻ tăng đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

8. Chưa đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng để tạo máu

Thiếu máu là tình trạng chung của nhân loại, đặc biệt là ở trẻ em. Ở trẻ em ăn chay thì tình trạng này diễn ra phổ biến hơn.

Thiếu máu hay tình trạng lưu thông máu kém là nguyên nhân của mọi bệnh tật. Lưu thông máu ở trẻ ăn dặm khỏe mạnh không khó, cái khó là trẻ có đủ máu để lưu thông hay không.

Máu được tạo ra từ tủy xương nhưng nguyên liệu chính để tạo ra máu lại là đạm, sắt… Với người ăn chay thì cần thêm vitamin C để sắt được hấp thu và B12 để hỗ trợ tạo máu. 

Trong khóa học Ăn Dặm Thuần Chay, máu là điều mà mình tập trung và nhấn mạnh nhiều nhất vì nó là nguồn sống của mỗi con người.

Đặc biệt với một đứa trẻ ăn dặm thì máu còn cấu thành nên não bộ, trí tuệ, thể chất và năng lượng cho trẻ hoạt động và phát triển khỏe mạnh.

Không giống với người lớn, việc bổ sung chất tạo máu và hấp thu nó ở trẻ nhỏ dễ dàng hơn vì một đứa trẻ được sinh ra khỏe mạnh vốn đã có một bộ máy tạo máu hoàn hảo.

Bộ máy này là gì?

Là hệ tiêu hóa gồm dạ dày và đường ruột hoàn chỉnh với hệ vi sinh vật khỏe mạnh, đa dạng để chuyển hóa thức ăn thành máu lưu thông khắp cơ thể.

Đừng vội vàng mua sắt để bổ sung máu cho con. Thay vào đó, hãy kiểm tra xem đường ruột của con có đang khỏe mạnh hay không.

9. Chất béo là món ăn chiên rán và món xào đẫm dầu mỡ

Đây là quan niệm khá phổ biến của người ăn chay. Nhiều mẹ còn cố cho con ăn món chiên vào bữa tối để con được bổ tuỷ.

Nhưng thức ăn chiên rán chỉ mang toàn chất béo chuyển hóa không mang lại lợi ích nào cho trẻ. Trẻ nhỏ có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện nên khi tiếp xúc với hàm lượng chất béo cao trong đồ chiên rán, trẻ sẽ bị khó tiêu, bụng dạ ì ạch và khó chịu.

Bên cạnh đó, ăn đồ chiên rán còn khiến nhiệt độ cơ thể trẻ tăng lên và giảm lượng chất lỏng nạp vào cơ thể. Từ đó, trẻ sẽ dễ bị mất nước.

Để giúp trẻ nạp chất béo thuần chay, bạn có thể cho trẻ sử dụng các loại hạt như hạt chia, hạt lanh, hạt gai dầu… và một số thực phẩm khác như rong biển, tảo xoắn, đậu nành…

Hy vọng rằng qua bài viết này, các bố mẹ đã nhận ra những sai lầm phổ biến khi cho con ăn dặm thuần chay và có thêm kiến thức hữu ích để xây dựng chế độ ăn uống khoa học và phù hợp cho bé yêu của mình. Hãy nhớ rằng, mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt. Vì vậy, hãy lắng nghe và quan sát con để có những điều chỉnh phù hợp nhất.