9 bí quyết nuôi dưỡng thói quen ăn uống lành mạnh cho con

Bạn biết không? Trẻ nhỏ học tập bằng cách quan sát và ghi nhớ những hành động lặp đi lặp lại. Những hành động lặp lại ở giai đoạn đầu đời sẽ thiết lập nên thói quen của con trong suốt những năm tháng sau này. Thông qua những thói quen đó, dù bạn không cần nói thì con vẫn sẽ hiểu được mình sẽ làm gì tiếp theo. Chẳng hạn như khi đeo một chiếc yếm ăn dặm vào cổ, con sẽ hiểu ngay là chúng chuẩn bị bước vào giờ ăn.

Vậy tại sao bạn không áp dụng điều này để xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh cho con nhỉ? Hãy cùng khám phá cách để biến mỗi bữa ăn thành một trải nghiệm học tập và vui chơi bổ ích, giúp con yêu thích việc ăn uống và hình thành những thói quen tốt đẹp ngay từ những năm tháng đầu đời nhé.

1. Tạo không gian ăn uống thoải mái, vui vẻ

Không cần phải kéo dài bữa ăn. Thậm chí con chỉ cần ăn trong 15 hoặc 20 phút, miễn là tập trung hoàn toàn với việc ăn uống. Khi con không tập trung, bạn có thể kết thúc bữa ăn và cho con ăn vào bữa tiếp theo.

Ở giai đoạn tập ăn dặm, có thể con sẽ bôi trét, quăng ném, nhè đồ ăn ra ngoài. Nhưng bạn hãy kiên nhẫn và cùng con tiếp tục chơi trò chơi đó.

Hãy vờ như bạn bị ném trúng rồi cười phá lên, tỏ ra sung sướng vì đã được ăn một món ăn ngon mà con lỡ bỏ qua.

2. Lập kế hoạch cho bữa ăn và ăn nhẹ đều đặn

Con cần ăn 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ mỗi ngày. Điều này giúp con hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và tránh tình trạng quá no hoặc quá đói. Giờ ăn nên cố định để con hình thành thói quen và không bị đói giữa các bữa.

Để tiết kiệm thời gian, bạn có thể lên kế hoạch ăn uống và tính toán lượng thực phẩm cần dùng cho cả tuần. 

3. Cung cấp các loại thực phẩm lành mạnh và đa dạng

Thực đơn nên phong phú, thay đổi mỗi ngày để trẻ không bị nhàm chán. Bạn nên ưu tiên các loại thực phẩm tươi sống, chế biến tại nhà và hạn chế đồ ăn chế biến sẵn.

Lưu ý, hãy cân đối để bữa ăn có đầy đủ 4 nhóm chất: tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất nhé. Bên cạnh đó, các bữa ăn cần được thiết kế phong phú để con được trải nghiệm nhiều món ăn ngon miệng, ngon mắt và luôn mới lạ. 

4. Khuyến khích trẻ tham gia vào việc chuẩn bị bữa ăn

Việc được tự tay chuẩn bị hoặc trang trí món ăn sẽ làm trẻ cảm thấy tự hào và háo hức muốn thưởng thức hơn. Bạn đừng nghĩ trẻ nhỏ sẽ không làm được gì, tùy độ tuổi mà bạn cho con thực hiện những thao tác đơn giản đến phức tạp khác nhau nhé.

Ví dụ, với trẻ từ 6 tháng, bạn hãy cho con nhặt rau củ quả từ rổ vào chậu nước và cùng con rửa chúng.

Với trẻ từ 8 tháng, bạn có thể cho con nhặt và bốc hạt vào máy nấu sữa và cùng con đổ nước rồi bật máy.

Với trẻ từ 12 tháng, bạn có thể dạy con tách hạt ngô và bóc vỏ hạt điều…

Tùy vào khả năng của con mà bạn cho con thực hiện những công việc với độ phức tạp phù hợp.

5. Làm gương cho trẻ bằng cách ăn uống lành mạnh

Trẻ nhỏ thường học theo hành vi của người lớn. Vì vậy, bạn cần làm gương cho con bằng cách ăn uống lành mạnh, lựa chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe và tránh ăn vặt trước mặt con.

Dưới đây là một số cách để bạn có thể làm gương cho con:

• Ăn uống đa dạng các loại thực phẩm lành mạnh: Hãy cho con thấy bạn thích thú với việc ăn rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt… 
• Hạn chế đồ ăn vặt không lành mạnh: Tránh ăn quá nhiều đồ ăn nhanh, đồ uống có gas, bánh kẹo, đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ trước mặt con.
• Ăn đúng bữa, đủ bữa: Dạy con tầm quan trọng của việc ăn uống điều độ và đúng giờ giấc.
• Không bỏ bữa sáng: Bữa sáng cung cấp năng lượng cho cả ngày dài hoạt động, vì vậy hãy đảm bảo bạn và con đều có một bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng.
• Tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn: Ăn uống cùng nhau, trò chuyện và chia sẻ về món ăn để tạo cảm giác thoải mái và hứng thú cho con.
• Khuyến khích con thử những món ăn mới: Đừng ép buộc con ăn mà hãy nhẹ nhàng khuyến khích và tạo điều kiện để con khám phá những món ăn mới.

Việc bạn làm gương không chỉ giúp con xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh mà còn tạo ra một môi trường gia đình tích cực, nơi mà mọi thành viên đều quan tâm và chăm sóc sức khỏe của nhau.

6. Biến giờ ăn thành trải nghiệm thú vị

Giờ ăn có thể là một trải nghiệm học tập thú vị, một giờ học màu sắc với bảng màu là những nguyên liệu nấu ăn theo mùa mà bạn có.

Cũng có thể là một giờ học vị giác với các vị ngọt, bùi, chua, béo ngậy…

• Con có thấy quả chuối này rất ngọt không?
• Thứ chua chua ngọt ngọt này là gì vậy ta? Tèn ten đó chính là quả dâu tây đấy. Quả dâu tây có màu đỏ rực rỡ và có hình trái tim này…

Giờ ăn có thể là một giờ học toán với những hình tròn, vuông, tam giác hay cũng có thể là một giờ học đạo đức với lòng biết ơn vạn vật, biết ơn những bác nông dân đã nuôi trồng ra những hạt gạo, những bông cải xanh mơn mởn… Biết ơn đến người nấu ăn đã tạo ra những món ăn ngon với hương vị tuyệt vời.

Giờ ăn cũng có thể là một giờ học yêu thương với tình yêu thương muôn loài mà bạn đã lồng ghép vào những món ăn.

Bạn đừng nghĩ là chúng không hiểu gì? Chúng hiểu hết những gì bạn nói và bạn sẽ bất ngờ khi chúng biết nói chúng sẽ mang những thứ đó để bắt lỗi bạn nếu như bạn nói không giống ngày trước.

Việc lồng ghép những trải nghiệm học tập thú vị giúp con không cảm thấy bữa ăn trở lên nhàm chán. Thậm chí là cảm thấy rất háo hức mỗi khi tới giờ ăn.

7. Tránh sử dụng thức ăn như một phần thưởng hoặc hình phạt

Việc sử dụng thức ăn như một phần thưởng hoặc hình phạt là một phương pháp phổ biến mà nhiều bố mẹ áp dụng nhưng nó có thể gây ra những hậu quả tiêu cực đến thói quen ăn uống và sức khỏe lâu dài của trẻ về.

Tác hại khi dùng thức ăn làm phần thưởng hoặc hình phạt:

• Làm xáo trộn nhận thức của trẻ về giá trị của thực phẩm: Trẻ sẽ coi những món ăn không lành mạnh như bánh kẹo, đồ ăn vặt là “phần thưởng” hấp dẫn và những món ăn lành mạnh như rau củ, trái cây là “hình phạt”. Điều này có thể khiến trẻ chán ghét các món ăn bổ dưỡng và chỉ thèm ăn những món không tốt cho sức khỏe.
• Gây ra những rối loạn ăn uống: Việc liên tục sử dụng thức ăn như phần thưởng hoặc hình phạt có thể khiến trẻ hình thành các hành vi ăn uống không lành mạnh, như ăn quá nhiều khi được thưởng hoặc nhịn ăn khi bị phạt . Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến các rối loạn ăn uống như biếng ăn, ăn vô độ…
• Ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý: Trẻ có thể cảm thấy bị áp lực và căng thẳng khi bị ép ăn hoặc bị tước đoạt những món ăn yêu thích. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ, gây ra các vấn đề như lo âu, tự ti, thậm chí là trầm cảm.

8. Đặt ra các quy tắc rõ ràng và nhất quán về giờ ăn

Việc thiết lập các quy tắc rõ ràng và nhất quán về giờ ăn là một yếu tố quan trọng giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh và kỷ luật.

Dưới đây là một số quy tắc cơ bản bạn có thể áp dụng:

• Giờ ăn cố định: Cố gắng cho con ăn đúng giờ mỗi ngày để tạo nhịp sinh học và giúp con nhận biết khi nào đến giờ ăn.
• Ngồi vào bàn ăn: Yêu cầu con ngồi vào bàn ăn trong suốt bữa ăn để tập trung vào việc ăn uống và tránh làm rơi vãi thức ăn.
• Tập trung vào bữa ăn: Không cho phép con xem tivi, chơi điện thoại hoặc làm các hoạt động khác trong khi ăn.
• Ăn hết khẩu phần: Khuyến khích trẻ con hết phần ăn của mình, nhưng không ép buộc nếu trẻ đã no.
• Không ăn vặt trước bữa ăn: Tránh cho con ăn vặt gần giờ ăn chính, vì điều này có thể làm giảm cảm giác đói và khiến con biếng ăn.

Bên cạnh đó, bạn cần kiên nhẫn và nhất quán trong việc thực hiện các quy tắc này. Đừng dễ dàng thỏa hiệp hoặc thay đổi quy tắc, vì điều này sẽ khiến trẻ mất phương hướng và khó hình thành thói quen tốt.

9. Kiên nhẫn và động viên trẻ trong quá trình xây dựng thói quen

Không nên ép buộc con ăn mà hãy kiên nhẫn khuyến khích, động viên và tạo điều kiện để trẻ tự khám phá và yêu thích việc ăn uống.

Khi con hợp tác ăn uống, bạn đừng quên khích lệ và tán dương để con tự tin và mạnh mẽ tiếp tục hành trình ăn uống lành mạnh.

Tuy nhiên, cũng đừng khen con một cách thái quá. Đừng để con thấy ăn một bữa ăn mà con như một thiên tài.

Lời kết

Xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh cho trẻ là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại của bố mẹ. Tất cả những gì bạn cần thực hiện trong bữa ăn là hãy cố gắng thực hiện nhất quán và lặp đi lặp lại. Mỗi gia đình có một thói quen khác nhau khi tới giờ ăn uống nên bạn hãy tự thiết kế nó sao cho phù hợp với gia đình bạn nhé.