Có nên cho trẻ ăn thực phẩm có tính dị ứng cao?

Có một người mẹ đã đưa ra quan điểm rằng: “Khi con 2-3 tuổi mới nên thêm bột mì vào khẩu phần ăn của con vì bột mì chứa Gluten. Mà Gluten là một chất dễ gây dị ứng.”

Vậy việc kiêng thực phẩm có tính dị ứng cao có thực sự giúp trẻ tránh bị dị ứng? 

1. Dị ứng thực phẩm là gì? Đâu là những thực phẩm có tính dị ứng cao?

Dị ứng thực phẩm được định nghĩa là phản ứng miễn dịch với protein trong thực phẩm và có thể là do immunoglobulin (Ig)E hoặc không do IgE.

Kháng thể thường xuyên nhận dạng nhầm protein trong thực phẩm là tác nhân xâm lấn là immunoglobulin E (IgE). Nó kích thích giải phóng một số chất trung gian miễn dịch hóa học bao gồm Histamine trong vòng vài giây sau khi tiếp xúc hoặc ăn phải chất gây dị ứng.

Histamine được biết đến là một chất gây ngứa kinh điển, kèm theo những hóa chất được giải phóng khác có thể gây phát ban, hen suyễn, ngứa miệng, khó thở, đau dạ dày, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Đôi khi chỉ cần một ít thức ăn cũng có thể gây ra phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bị dị ứng nặng.

Nguyên nhân của tình trạng dị ứng thực phẩm không thực sự rõ ràng. Có thể do trẻ có cha mẹ, anh chị em có tiền sử bị dị ứng thực phẩm; trẻ được cha mẹ cho ăn uống quá kiêng khem hoặc trẻ có mẹ kén ăn.

Những thực phẩm có tính dị ứng cao sẽ bao gồm:

• Sữa
• Trứng
• Lúa mì
• Đậu nành
• Hạt cây
• Đậu phộng
• Cá
• Động vật có vỏ

Khi bị dị ứng thực phẩm, trẻ thường sẽ có các biểu hiện:

• Buồn nôn hoặc nôn mửa nghiêm trọng
• Bệnh tiêu chảy
• Đau bụng hoặc đau bụng
• Phát ban đỏ, ngứa (phát ban)
• Sưng mặt
• bệnh chàm
• Ngứa hoặc sưng môi, lưỡi hoặc miệng
• Cổ họng ngứa hoặc thắt chặt
• Chóng mặt, kèm theo tụt huyết áp
• Các triệu chứng hen suyễn, chẳng hạn như ho, sổ mũi hoặc nghẹt mũi, thở khò khè hoặc khó thở
• Cảm giác trẻ sắp gặp nguy hiểm về tính mạng

Nghiêm trọng hơn, trẻ có thể bị sốc phản vệ – một phản ứng dị ứng nghiêm trọng với các biểu hiện:

• Khó thở, thở dốc hoặc thở khò khè
• Cảm giác như cổ họng đang đóng lại
• Khàn tiếng hoặc khó nói chuyện
• Sưng mặt, môi, lưỡi và cổ họng
• Da mát, ẩm hoặc xanh nhạt
• Cảm thấy ngất xỉu, choáng váng hoặc bối rối
• Buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy
• Nhịp tim nhanh và yếu
• Cảm thấy chóng mặt, huyết áp tụt đột ngột
• Mất ý thức
• Co giật

2. Có nên cho trẻ ăn thực phẩm có tính dị ứng cao không?

Nhiều cha mẹ ngần ngại cho con tiếp xúc với thực phẩm có tính dị ứng cao khiến cho con dị ứng nghiêm trọng hơn.

Tuy nhiên, Hiệp hội Nhi khoa Canada khuyến cáo rằng đối với những trẻ có nguy cơ dị ứng cao (có cha mẹ, anh chị em có tiền sử dị ứng….) thì việc cho trẻ làm quen với thực phẩm gây dị ứng sớm sẽ giúp trẻ thích nghi với chúng tốt hơn.

Nhiều nghiên cứu cho thấy việc cho trẻ ăn sớm những thực phẩm này thực sự có thể bảo vệ bé khỏi bị dị ứng. Các nghiên cứu cho thấy rằng có thể tồn tại “cửa sổ cơ hội” khi trẻ sớm phát triển khả năng chịu đựng một số chất gây dị ứng, đặc biệt là đậu phộng và trứng.

Các nghiên cứu như LEAP (tìm hiểu sớm về đậu phộng) từ Vương quốc Anh đã mở đường cho việc nhìn nhận về việc ngăn ngừa dị ứng thực phẩm. Nghiên cứu này cho thấy tỷ lệ dị ứng đậu phộng giảm tới 81% khi nó được áp dụng cho trẻ có nguy cơ cao vào khoảng 4-6 tháng tuổi và tiếp tục được đưa vào chế độ ăn hàng tuần của chúng.

Rất hiếm trẻ bú mẹ hoàn toàn bị dị ứng với thực phẩm mà mẹ đã ăn. Bởi vậy, những người mẹ đang cho con bú không nên quá kiêng khem và hãy cố gắng ăn thật đa dạng. Đôi khi việc mẹ quá kén ăn cũng là nguyên nhân gây ra dị ứng ở trẻ.

Vậy nếu trẻ đã bị dị ứng thực phẩm, có cách nào để trẻ tập thích nghi với các loại thực phẩm đó hay không?

Vào giữa năm 2022, mình nhận đồng hành 1-1 với một khách hàng muốn nuôi con chuyển từ ăn mặn sang ăn chay. Lý do là bởi khi ăn dặm, người mẹ phát hiện con dị ứng với 50 loại thực phẩm khác nhau: từ thịt, cá, trứng, sữa đến một số thực vật có tính dị ứng cao như gluten, đậu phộng, đậu nành….

Khi ăn 50 loại thực phẩm đó, con có biểu hiện dị ứng từ mẩn ngứa, chàm da, tới nôn mửa…. đến khó thở.

Thông thường, với nhiều bạn nhỏ chỉ dị ứng 1-2 loại thực phẩm nhất định và biểu hiện không quá nghiêm trọng thì cha mẹ sẽ không cần quá quan tâm. Thường là sẽ kiêng hoàn toàn thực phẩm đó.

Nhưng với những bạn nhỏ bị dị ứng nghiêm trọng hoặc dị ứng với quá nhiều thực phẩm thì chắc chắn cha mẹ sẽ phải đi kiểm tra và tìm cách cải thiện cho con.

Bản thân mình ăn chay và nuôi con ăn chay cũng gặp rất nhiều khó khăn khi chọn trường lớp cho con. May mắn là vài năm trở lại đây, việc ăn chay ngày càng được đông đảo mọi người đón nhận và cởi mở hơn.

Tuy nhiên, nếu dị ứng với quá nhiều loại thực phẩm thì thực sự con sẽ gặp khó khăn lớn khi sinh hoạt bên ngoài cùng gia đình. Chẳng hạn như khi đi ăn cùng bạn bè, đồng nghiệp, những món ăn của con sẽ cần chế biến cầu kỳ hoặc không còn nguyên bản….

Với bạn nhỏ dị ứng 50 loại thực phẩm này, ngoài mình ra còn có 2 bác sĩ chuyên khoa đồng hành để con được thử tính thích ứng của từng thực phẩm và được hỗ trợ ngay lập tức khi có sự cố. Kết quả là hiện tại, bạn ấy chỉ còn dị ứng hơn 10 loại thực phẩm (chủ yếu có nguồn gốc động vật).

Mẹ bạn ấy cũng đang cân nhắc giữa việc tiếp tục thử tính thích ứng cho con với 10 loại thực phẩm còn lại hay cho con ăn chay hoàn toàn. Chị có phần thiên về hướng ăn chay hoàn toàn vì con bị dị ứng khá nghiêm trọng với nhóm thực phẩm còn lại.

Vậy nên để hạn chế tình trạng dị ứng thực phẩm, bạn đừng ngần ngại cho con thử ăn cả thế giới nhé. Ngay cả khi con đã bị dị ứng thực phẩm, nếu được hướng dẫn đúng cách, cơ thể bé vẫn có khả năng thích nghi để giảm bớt tình trạng này. 

Nếu như bạn cần hỗ trợ tư vấn chế độ ăn để hạn chế và cải thiện tình trạng dị ứng, hãy đặt lịch tư vấn với mình tại đây.